นี่คือ algorithmic homage ไม่ใช่ลายครูช่างของแท้
ลายทุกลายในเว็บนี้เกิดจากสูตรคณิตศาสตร์ (เส้นโค้ง cubic/quadratic bezier) ที่เขียนขึ้นเองเพื่อประยุกต์เค้าโครงของลายไทยดั้งเดิมสองแบบคือ “ประจำยาม” และ “กนก” ให้เล่นแบบ parametric ได้ — มันไม่ใช่ลายที่ครูช่างเขียนหรือคัดลอกมา และไม่ได้ยึดตำราสัดส่วนแบบแผนของช่างไทย(เช่น สัดส่วนกลีบ องศาการผาย ระยะเปลว ฯลฯ ที่มีขนบเฉพาะ) ถือว่าเป็นงานตีความใหม่ ด้วยโค้ด ไม่ใช่ของแท้ (authentic) และไม่ควรนำไปอ้างอิงแทนตำราช่างจริง
ลายที่อ้างอิงถึง
- ประจำยาม — ลายพื้นฐานรูปดอกทรงเหลี่ยมมีกลีบแหลม 4 กลีบขึ้นไป รอบแกนกลาง มักใช้เป็น “หมุด” ปิดจุดต่อหรือประดับเป็นจังหวะซ้ำบนเสา บานประตู หน้าบัน และเครื่องเบญจรงค์ ของจริงมีหลายเวอร์ชัน เช่น ประจำยามก้ามปู ประจำยามเครือเถา ฯลฯ ซึ่งมีสัดส่วนกลีบและการซ้อนชั้นตามขนบเฉพาะ — เจนเนอเรเตอร์นี้จำลองแค่โครงกลีบปลายแหลม/มน ซ้อนชั้นได้ 1-3 ชั้น และแกนกลาง เป็นการประมาณแบบง่ายเท่านั้น
- กนก (กนกสามตัว/กนกเปลว) — ลายใบไม้/เปลวไฟที่โค้งม้วนปลายแหลม เป็นเอกลักษณ์ของศิลปะไทย ใช้เป็นลายกรอบ ลายหาง (เช่น หางนาค หางหงส์) และลายช่อบนหน้าบัน คำว่า “สามตัว” หมายถึงกนกตัวใหญ่ (แม่) มีกนกตัวเล็กกว่า (ลูก) และเล็กสุด (หลาน) ซ้อนไล่ขนาดเป็นชุดเดียวกัน — เจนเนอเรเตอร์นี้จำลองด้วยเปลว 1-3 ตัวไล่ขนาดต่อกันเป็นแถบซ้ำ ความโค้งม้วนของปลายเปลวควบคุมด้วยพารามิเตอร์เดียว ซึ่งง่ายกว่าลายกนกจริงมาก (ของจริงมีกนกหางสิงห์ กนกเปลวเถา กนกใบเทศ ฯลฯ ที่โค้งซับซ้อนและมีความหมายต่างกัน)
กลไกการสร้างลาย (สำหรับคนอยากรู้)
- ทุกลายคือ SVG path ที่คำนวณจากพิกัดคณิตศาสตร์ล้วนๆ (ไม่มีภาพต้นฉบับ/ไฟล์ vector ที่ลอกมา) — กลีบประจำยามคือเส้นโค้ง bezier แบบสมมาตรซ้าย-ขวาที่หมุนซ้ำรอบจุดศูนย์กลาง ตามจำนวนกลีบ, กนกคือเส้นโค้ง S-curve จากฐานไปยังปลายที่โค้งม้วน ต่อกันเป็นแถบซ้ำ, ลายต่อเนื่องคือตารางที่วางประจำยาม/กนกสลับกันในพื้นที่ขนาดคงที่
- ตัวเลข “seed” ที่ต่อท้าย URL (หลัง #) มาจาก PRNG ชื่อ mulberry32 — ใช้ปรับความเบี้ยว/หมุนเล็กน้อยขององค์ประกอบให้ดูมีชีวิตขึ้น seed เดียวกัน + พารามิเตอร์เดียวกัน = ได้ลายเดิมทุกครั้ง แชร์ลิงก์แล้วคนอื่นเห็นลายเดียวกันได้
- ปุ่ม “สุ่มลาย” สุ่มทั้งพารามิเตอร์และ seed ใหม่ทั้งหมด, export SVG ดาวน์โหลด path จริงที่มองเห็น, export PNG rasterize ผ่าน canvas ที่ความกว้าง/สูง สูงสุด 2048px
อยากศึกษาลายไทยของจริง ดูที่ไหนได้บ้าง
ลายไทยแท้เป็นศาสตร์ที่มีตำราสัดส่วน ขนบ และการฝึกฝนสืบทอดจากครูสู่ศิษย์ (เช่น สายช่างสิบหมู่ กรมศิลปากร และครูช่างตามวัด/สำนักต่างๆ) แนะนำให้ศึกษาเพิ่มเติมจาก:
- งานจิตรกรรม/ปูนปั้น/แกะสลักจริงตามวัดสำคัญ เช่น วัดพระแก้ว วัดโพธิ์ วัดอรุณฯ
- หน่วยงานช่างสิบหมู่ กรมศิลปากร ซึ่งดูแลการอนุรักษ์และสืบทอดงานช่างไทย แขนงต่างๆ รวมถึงลายไทย
- หนังสือ/ตำราลายไทยของครูช่างที่ตีพิมพ์เผยแพร่ เช่น งานของอาจารย์เฟื้อ หริพิทักษ์ และครูช่างสายประเพณีอื่นๆ ที่มีการวางสัดส่วนและขั้นตอนเขียนลายไทยแบบแผนไว้ชัดเจน